IKKE ZELF!!!

Onze jongste zoon is nu drieënhalf. Hoewel wij over autisme al lang niet meer denken in termen van "licht" of "zwaar", moeten we toch voorlopig besluiten dat Axel, ondanks zijn autisme, het sterkst evolueert op het gebied van zelfredzaamheid. Hij is erg gedreven om alles zelf te proberen, van wassen en aankleden tot de deur opendoen en het licht uitdoen.
Axel wordt vooral gekenmerkt door een grote onstuimigheid en lage frustratiedrempel. Vanuit zijn autisme heeft hij eveneens een enorme nood aan voorspelbaarheid en controle.
Meng dit alles in een pot, en overgiet met een sausje van kleuter-koppigheid en wat krijg je? Juist! Problemen.
Axel wil namelijk alles, maar dan ook ALLES! zelf doen. En hij gaat er extreem ver in om zijn zinnetje te krijgen. Enkele voorbeelden:

Als hij naar toilet is geweest (zelf broek uitdoen, afkuisen, doorspoelen...) moet hij steeds het ritueel kunnen afsluiten door het licht uit te doen en de deur dicht te doen. Als wij in onze haast zelf het licht uitdoen, dan doet hij het licht terug aan, om het daarna zelf uit te kunnen doen. Het zelfde met de deur: die moet terug open, helemaal tot tegen de muur, licht terug aan (als dat al uit was), licht uit en dan zelf de deur dichtdoen. Indien hij dit niet kan doen, wordt hij uitzinnig van woede. 

Als we terugkomen van een ritje met de auto, wil hij zelf uit de auto klimmen. Soms begin ik er hem uit te tillen, wat meteen tot protest leidt. Ik heb hem er zo een keer uitgetild, en brullend en schoppend tot aan de deur gedragen. Toen ik hem terug op de grond zette, is hij meteen naar de auto gelopen, de deur opengedaan, terug in de auto geklommen, om er dan meteen weer zelf uit te kunnen klimmen. 

Wanneer wij aan een drukke staat willen oversteken, dan neem ik uit veiligheid zijn hand vast. Dit is natuurlijk niet naar zijn goesting; hij wil uiteraard zelf (alleen) oversteken. Wanneer ik hem zomaar zou loslaten, eenmaal aan de overkant, zou hij meteen blind van woede en frustratie de straat oplopen om zelf te kunnen oversteken.

Dit neemt soms zulke extreme proporties aan, dat zijn veiligheid, en dat van onze andere kinderen, erdoor in het gedrang komt. Want ergens moet je als ouder natuurlijk de grens trekken.
Dat je kind leert zelfstandig dingen te doen, is iets wat uiteraard moet aangemoedigd worden. Het geeft hen zelfvertrouwen en leert hen controle uit te oefenen op hun omgeving, wat een zeer belangrijk aspect is van het opgroeien. Maar in het geval van Axel moet hij hierin vaak afgeremd worden, omdat hij door z'n onstuimigheid en enigszins vertraagde motorische ontwikkeling vaak problemen veroorzaakt; hij laat vaak dingen vallen, morst alles onder, valt en struikelt, en verliest zichzelf en zijn omgeving uit het oog.
Voor ons is het continu een slappe koord bewandelen. Er zijn nog twee andere kinderen die je aandacht nodig hebben, en als het wat vooruit moet gaan, wil en moet je het soms overnemen. Maar bij Axel gaat dit niet zomaar! Dit is vermoeiend en frustrerend. Wij moeten voortdurend op onze hoede zijn dat hij achter onze rug geen dingen doet die absoluut volwassen toezicht vereisen (als Axel uitmaakt dat hij op zijn sokken in de gietende regen buiten gaat fietsen, en je hebt hem een seconde niet in't oog, dan is hij buiten op zijn sokken in de gietende regen aan't fietsen!)
Samen met de thuisbegeleiding breken we ons er het hoofd over hoe we dit moeten aanpakken. Hij heeft duidelijk voortdurend sturing en toezicht nodig, want anders gaat het mis. Maar tezelfdertijd wil je hem aanmoedigen om dingen zelf te doen, om  zijn zelfredzaamheid te stimuleren.

Wat we nu proberen is om alles terug op nul te zetten. Alle handelingen die hij ritualistisch dreigde over te nemen, zijn we nu opnieuw stap voor stap aan het aanbieden zoals wij willen dat het verloopt, doch we proberen Axel voor te zijn door hem dingen aan te bieden die hij gerust zelf mag/kan doen, zonder dat wij hem de controle laten overnemen. Als we hem er een goed gevoel bij kunnen geven dat hij dingen zelf mag proberen, kunnen we hopelijk de negatieve spiraal van woede en frustratie ombuigen naar positieve bevestiging.